एक दशकदेखि सेवन गरेको औषधीले काम गर्न छोडेपछि

एजेन्सी भदौ २९,

क्यानेडाका एक बृद्धाले आफूले एक दशकदेखि सेवन गरेको औषधीले काम गर्न छोडेपछि आफू गम्भीर स्वास्थ्य समस्यामा परेको गुनासो गरेकी छिन् । ‘मैले घाँस काट्न, वगैचाको हेरचाह गर्न र रोटी पकाउन पनि सक्दिन । अहिले मलाई निकै गा¥हो अनुभव भएको छ,’ जीवनको आधा उमेर नोभा स्कोटियामा बिताएकी इभेल्इिन मिटचेल भन्छिन् ।

थाइरोड हर्मनको अपर्याप्त उत्पादन हुने समस्याबाट पीडित ८२ वर्षीय मिटचेलले सन् १९७० को दशकदेखि एउटै औषधी सेवन गर्दै आएकी थिइन् । तर, सन् २०१३ को सुरुदेखि नै आफूमा केही गडबडी भएको उनले अनुभव गरिन् । भन्छिन्, ‘म झन् झन् बिरामी हुन थालें र निकै कमजोर भएँ । मलाई फेरी हाइपोथाइरायडिज्मले गलाउन थाल्यो । ’

उनको उपचारमा संलग्न चिकित्सकका अनुसार उनले बषौंदेखि सेवन गरेको औषधीले काम गर्न छाडेको रहेछ । कमजोरी, थकान लगायत हाइपोथाइरायडिज्मको लक्षण फेरी फर्कियो ।

‘मैले उपचारको सम्पूर्ण समिक्षागरें,’ मिटचेलको उपचारमा संलग्न चिकित्सक डा. अजान्था जयाबरथान भन्छन्, ‘उनले सेवन गरेको औषधीकै कारण बृद्धाको रोग बल्झिएको वा समस्या उत्पन्न  भएको भन्ने निष्कर्षमा म पुगेको छु । बिरामी र चिकित्सकले उनीहरुले प्रयोग गरेको औषधी कहाँ उत्पादन भएको छ भन्ने विषयमा जानाकारी राख्नुपर्ने डा अजान्था बताउछन् ।

जयाबरथानले मिटचेलको प्रेसक्रिप्सनलाई एउटा भिन्न थाइरोड औषधीमा परिवर्तन गरिदिए, र एक महिना नपुग्दै उनको हर्मनको तह सामान्य अवस्थामा फर्कियो । उनीमा थोरै सुधार आएको छ ।

मिटचेल र उनका चिकित्सकले पुरानो औषधी भएको विश्वास गरेपछि गो पव्लिक नाम गरेको एक समाचार संस्था (?)ले औषधीको नमूना परीक्षण गर्न बृद्धाले सेबन गरेको औषधी कम्पनीलाई प्रदान ग¥यो । कम्पनीले पिल्सको परीक्षण ग¥यो र औषधीको प्रभाव नभएको भन्ने विषयमा कुनै पुष्टि हुन सकेन ।

विदेशी निर्माण तत्वहरु
मिटचेल र उनका चिकित्सकहरुले अहिले मिटचेललाई के ले समस्या ग¥यो भन्ने प्रश्नको एउटै उत्तर खोजिरहका छन् । क्यानडा र अमेरिकाको प्रेसकृप्सनका लागि एपीआईएस (एक्टिभ फर्मास्यिुटिक इन्ग्रिडियन्टस) नामक तत्व निर्माण गर्ने भारत र चीनका प्रयोगशालामा अमेरिकाको खाद्य तथा औषधीसम्बन्धी प्रशासनले हस्तपक्षेप गरेपछि औषधी उत्पादन भए नभएको विषयमा पनि उनीहरुले अनुसन्धान गरे ।
उनीहरुले खोजेको उत्तरका विषयमा न जयाबरथानले त मिटचेलले यसको सही जबाफ पाउन सके । सो औषधी बनाउने फार्मेसी र कम्पनीको सन् २०१३ मा परीक्षण गरे । तर पनि उनीहरुले चित्तबुझ्दो जबाफ पाउन सकेनन् ।
‘उपभोक्तालाई जान्न पाउने अधिकार’
‘स्वास्थ्य उपचार उत्पादनको उपभोक्ताको नाताले  कुनै पनि चिज कहाँ उत्पादन गरिएको, उत्पादन सुरक्षित हो भन्ने विषयमा थाहा पाउने अधिकार उपभोक्तालाई रहेको छ… यस्तो सूचना सबैलाई स्वतन्त्रतापूर्वक वितरण गरिनुपर्छ,’जयाबरथान भन्छन् ।

हेल्थ क्यानडाका अनुसार एपीआईको उत्पादनस्थल ‘गोप्य व्यापार सूचना’ हो । मिटचेलको एपीआई पश्चिम युरोपमा बनाइएको हो । तर विज्ञहरुका अनुसार क्यानडाको अधिकांश एपीआई चीन र भारतमा निर्माण हुन्छ, जहाँ खर्च पनि तुलनात्मक रुपमा थोरै हुन्छ ।

सूचना स्वतन्त्रताको एउटा अनुरोध अनुसार गो पब्लिकले दर्जनौ एफडीए परीक्षण रिपोर्ट प्राप्त ग¥यो जसले विदेशी उत्पादन प्रयोगशालामा अनगिन्ती र गम्भीर उल्लंधन गरेको पाइयो । यस्तो उल्लंघन विशेष गरी क्यानेडेली र अमेरिकी औषधी उत्पादन कम्पनीहरुले प्रयोग गरेका भारतमा देखियो ।

उनीहरुको यस्तो अपराध देखियोः
गुणस्तर सुनिश्चतता गर्न औषधीको ब्याचलाई उचित परीक्षण गर्न विफल हुनु प्याक गर्ने बस्तु र उपकरणहरुलाई अनुचित रुपमा स्टेरिलाइजेसन गर्नु एपीआईसँग समस्या देखाउदा परीक्षण परिणामप्रति अज्ञानता देखाउनु । त्यसपछि सम्पूर्ण नमूनाहरु र परीक्षणको परिणामको कुनै पनि अभिलेखलाई नाश गर्ने ।
सम्भावित सक्रमित एपीआई ब्याचहरुको उपभोक्तालाई जानाकारी दिन विफल हुनु ।

प्रतिकृया जनाउन हेल्थ क्यानडाको ढिलाई ;
युनिर्भसिटी अफ टोरोन्टोका सह प्राध्यापक जिलियन कोहलेरका अनुसार क्यानडेली प्रेसक्रिप्सनका लागि औषधीजन्य तत्व निर्माता विदेशी कम्पनीहरुको बढ्दो संख्याप्रति हेल्थ क्यानडा सुस्त देखिएको छ ।
‘हेल्थ क्यानडाले प्रतिकृया देखाउनुका सट्टा व्याबहारिक हुनुपर्छ । यस्ता खतरनाक सुबिधाहरु कहाँ छन र यस्तो समस्याको समाधान कसरी गर्न सकिन्छ भन्ने भन्ने विषयमा हेल्थ क्यानडा बढी सक्रीय हुनुपर्छ , कोहलेर भन्छन् ।

क्यानेडेली औषधीसम्बधी तत्वहरुको आउटसोर्स र सम्भावित समस्याको बारेमा दक्षता हाँसिल गरेका कोहलेरले हेल्थ क्यानडा यस बिषयमा कार्य गर्न ढिलाई गरेको बताउछन्। कोहलेररका अनुसार सूचना र पारदर्शीताको अभाव मात्र विषय होइन । सुरक्षित मापदण्डको सुनिश्चितता गर्न प्रयोगशालाको सानो भागमा परीक्षण गर्न गर्न समेत हेल्थ क्यानडासँग स्रोत साधन नभएको बताइन्छ ।

आफ्नो परीक्षणका लागि कम्पनीमा निर्भर
आ–आफ्नो परीक्षणका लागि यो औषधी कम्पनीमा निर्भर रहने गरेको अथवा औषधीले क्यानेडेली मापदण्ड गरेको छ वा छैन भन्ने विषयमा निक्यौल गर्न हेल्थ क्यानडा उनीहरुको परीक्षण गर्न औषधी कम्पनीहरु वा विदेशमा रहेका तेस्रो पक्षका उत्पादन कम्पनीहरुका रिर्पोटमा निर्भर रहने गरेको छ । ‘हामीहरुले मानवीय जीवनसँग व्याबहार गर्नु समस्या हो…तसर्थ जब हामी औषधीसँग व्याबहार गछौ, यो एउटा विग्रेको कम्पयुटर प्राप्त गरे जस्तो होइन, बरु यो भनेको त एउटा त्यस्तो उत्पादन प्राप्त गर्नु हो जसले जीवनलाई रक्षा गर्छ वा जीवनलाई गुमाउछ,’ कोहलेर भन्छन् ।

आयात गएिको औषधीको सुरक्षा सुनिश्चितता गर्न उसले ‘भरपर्दो नियामक विदेशी दक्ष साझेदारद्धारा परीक्षण’ गरिएको हेल्थ क्यानडाले जनाएको छ ।

औषधीको सुरक्षा र परीक्षणका सन्र्दभमा क्यानडालाई अझै बढी सूचना दिन हेल्थ क्यानडाले गत जुनमा रेगुलेटरी ट्रान्सपरेन्सी एन्ड ओपन्नेस फ्रेमवर्क प्लानको अर्को चरणको घोषणा गरेको थियो ।

सैद्धान्तिक रुपमा पारदर्शी सिद्धान्त एउटा राम्रो चरण भएको तर उनीहरुको प्रेसक्रिप्सनको सन्र्दभमा क्यनेडेलीलीलाई अझै बढी सूचना दिन यसले भिन्नता ल्याउछ  भन्नु अहिलै नै हतार हुने कोहलेर बताउछन् ।

Naridarpan.com

कला साहित्य सुचना र संगीतमा समर्पण हामी सबैको नारीदर्पण डट कम सुचना तपाइको अधिकार । तपाइंको वरपरको खबर हामीलाई लेखी पठाउनुस - naridarpan81@gmail.com